فعالیتهای مهارتهای یادگیری علوم

مقايسه كنيد:تصاويري از سلولهاي خوني فراهم كنيد ودر اختيار دانش آموزان قرار دهيدو از آنها بخواهيد از نظر تعداد، شكل و عمل گلبولهاي خوني (سلولهاي قرمز و سفيد خون و پلاكتها ي خون) را مقايسه كنند.
مشاهده كنيد:قسمتهاي مختلف دستگاه تنفسي را از روي تصوير يا مولاژ نام برده و نشان دهيد.
آزمايش كنيد:چگونگي ورود و خروج هوا را به داخل ششهاي خود را در موقع تنفس از راه بيني عملأ نشان دهيد.
آزمايش كنيد: نان خشك ، سيب و چند ماده غذايي ديگر را هر كدام را در دهان خود بگذلريد و بجويد تا نرم شود وقتي مي خواهيد آن را فرو ببريد چه مزه هاي را احساس مي كنيد؟
آزمايش كنيد:با بستن دو خط كش در دو طرف بازوي دو دست خود به نقش استخوانها در حركت اندامهاي خود پي ببريد.
نقاشي كنيد: به صورت يك داستان مراحل عمل گوارشي بدن را از دهان تا پايان آن بنويسيد و بر اساس داستان خود نقاشي كنيد.
مطالعه ‘ تحقيق و بحث كنيد: از بچه ها بخواهيد در مورد گروه بندي خون به چها گروه اصلي مطالعه و گزارش تهيه كنندودر مورد انتقال خون در كلاس بحث كنند
اندازه گيري كنيد :مستقيمأ به صداي تپش قلب يك نفر از دوستان خود گوش كنيد و بعد از او بخواهيد چهار زانو نشسته و ضربان خود را در چهار نقطه ديگر بدن پيدا كند. و بار ديگر با انگشتان دست راست نبض دست چپ تان را كه در انتهاي مشت قرار دارد بيابيد و تعداد ضربان را در دقيقه قبل و بعد از دويدن اندازه بگيريد.
بسازيد :با استفاده از سيمهاي روكش دار قرمز رنگ و سياه و آبي در انازه هاي متفاوت سعي كنيد ار تباط سه رگ خوني (سرخرگ ،سياهرگ و مويرگ ) را نشان دهيد.
بسازيد: با استفاده از سه قيف و لوله هاي پلاستيكي يك گوشي ضربان سنج دست ساز بسازيد.
بسازيد:آدمكي با خمير و سيم و آدمكي كه تنها با خمير بسازيد و ببينيد كداميك بهتر مي تواند بايستد؟
بساز يد و نمايش دهيد:با استفاده از يك ظرف شيشه اي مانند يك حباب چراغ و يك سر بطري پلاستيكي داراي يك سوراخ و يك لوله شيشه اي و بادكنك و يك تكه لاستيك به كمك معلم و دوستان خود طرز كار پرده دل (ديافراگم) و ششها را در موقع تنفس به نمايش بگذاريد.
مشاهده و سپس نقاشي كنيد:د ندانهاي يكديگر را با دقت نگاه كنيد و بعد نموداري از دندانها را بكشيد كه تعداد دندانهايي را كه بايد در دهان باشد نشان دهد.
مشاهده و بررسي كنيد: نموداري از دستگاه گردش خون انسان ترسيم يا تهيه كنيد و گردش يك قطره خون فرضي را در طول بدن دنبال كنيد ابتدا بگذاريد خون از قلب خارج و با گذشتن از تنه به پاها برسد و سپس به قلب باز گردد . سپس بگذاريد خون وارد شش ها شود و باز گردد و حركت خون را از ميان حفره هاي قلب را تعقيب كنيد.
تشريح كنيد:قلب يك گوسفند را از فروشگاه گوشت تهيه كنيد . ديواره قلب و حفره هاي قلب را براي بچه ها تشريح كنيد.
جمع آوري كنيد : از بچه ها بخواهيد شكلي از دستگاه عصبي انسان در كتابهاي علمي پيدا كنند و محل دستگاههاي عصبي مركزي كه شامل مغز و نخاع مي باشد در روي شكل تعيين كنند. اعصاب اصلي (حسي و حركتي) كه از مغز و نخاع به تمام قسمتهاي بدن پراكنده مي شوند را بررسي كنند.
آز مايش كنيد:از يك دانش آموز بخواهيد روي صندلي بنشيند و پا هاي خود را روي هم بيندازد بطوري كه يكي از پا هاي او آزاد باشد و با كناره دست خود ضربه اي درست به زير زانو او وارد آوريد چه اتفاق مي افتد؟

آزمايش كنيد:بازو هاي خود را باز و بسته كنيد و عملكرد ماهيچه هاي جلو وعقب بازو را هنگام باز و بسته كردن را احسا س كنيد.

مشاهده كنيد:اسكلتي را تهيه كنيد . نام بخشهاي مختلف آن را از كتاب درسي بيابيد و بچه ها را وا داريد استخوانهاي مختلف را در بدن خود پيدا كنند.
مشاهده كنيد:جاي مري ، معده ،روده باريك و بزرگ را در بدن خود از روي يك مولاژ نيمه تنه انسان نشان دهيد.

دانشمندان آینده

کودکان و نوجوانان ایرانی آیا دوست دارید یکی از دانشمندان آینده باشید پس عجله کنید هنوز دیر نشده و همه موارد زیر را در خودتان ایجاد کنید :1- داشتن علاقه و آمادگی زیر ا این دو با خلاقیت ارتباط نزدیکی دارد.2-داشتن تمرکز حواس 3- صبر و حوصله زیاد 4-استفاده مناسب از فرصتها 5--مشاهده دقیق 6-توجه به امور جزئی7–انجام تحقیق و آزمایش 8- در جستجوی پاسخ پرسشها بودن 9- تکرارو تمرین داشتن 10- امیدواربودن ، سخت کوش بودن، تلاش گر بودن 11- راضی نبودن از آنچه که به آسانی بدست می آورید .12- اصرار در بدست آوردن چیز ها ی بهتر با کارایی بالاتر وادامه راه برای رسیدن به آن هدف (دانشمند آینده)به امید اینکه شما یکی از دانشمندان خوب ایران در آینده نزدیک باشید.

سوالاتی برای کشف استعدادها ی کودکان و نوجوانان

پرسشها و هدف پرسشها در مورد

چه کسی دوست دارد پرواز دسته جمعی پرندگان را به صورت نقاشی دیواری نشان دهد؟قریحه هنری
چه کسی دوست دارد چرخه آب را به صورت نقاشی نشان دهد؟ قریحه هنری
چه کسی می تواند پدیده جدایی قاره ها را به صورت ماکتی نشان دهد؟ قریحه هنری
چه کسی مایل است برای ترتیب دادن بازدید از کارخانه سیمان خمیر کمک کند؟ قریحه سازماندهی
چه کسی مایل است در مورد انجام آزمایش کپک هایی که بر روی نان رشد می کند مقاله ای ارائه دهد؟ قریحه ارتباط

چه کسی دوست دارد در مورد آلودگی هوا و محیط زیست گزارشی طرح کند؟ قریحه ارتباط
چه کسی مایل است یک روزنامه دیواری در مورد برگها درست کنند؟ قریحه ارتباط
چه کسی مایل است در همایش علوم مقاله ای در مورد زمین ساخت ورقه ای ارائه دهد؟ قریحه ارتباط
چه کسی دوست دارد یک تلسکوپ بسازد؟ قریحه خلاقیت
چه کسی می تواند باطری بسازد؟ قریحه خلاقیت
چه کسی مایل است زاویه یاب بسازد؟ قریحه خلاقیت
چه کسی دوست دارد برای بهتر شدن وضع سرویس بهداشتی با مسئولان مدرسه صحبت کند؟ قریحه اجتماعی
دوست دارید چه کسی به عنوان کمیته انضباطی با مدیر همکاری کند؟ قریحه اجتماعی
چه کسی مایل است مسئول برنامه ریزی همایش علوم شود؟ قریحه برنامه ریزی
چه کسی مایل است مسئول برنامه ریزی یک گردش علمی شود؟ قریحه برنامه ریزی

فشار ایجاد شده بوسیله آب

معلم از درس گذشته (فشار) از دانش آموزان چند سوال پرسید و تفسیر کنید و بحث کنید صفحه 80 را بچه ها پاسخ دادند. سپس معلم روی تخته نوشت: « فشار ایجاد شده بوسیله آب» همه سر پا آماده گوش دادند بودند و همه به معلم خیره شده بودند. و منتظر بودند امروز در چه فعالیتهای شرکت خواهند کرد . معلم به دانش آموزان گفت:« بچه ها آیا بخاطر می آورید درباره فعالیت دستگاه شیر آب مدرسه در جلسه قبل به چه نتیجه ای رسیدیم؟» همه به خوبی آن فعالیت را یاد گرفته بودند و همگی برای جواب دادن عجله می کردند. معلم از یکی خواست نتیجه آن فعالیت را بار دیگر توضیح دهد. دانش آموز گفت: «اگر شیر باز دستگاه آبرسانی مدرسه را با انگشت ببندیم . فشاری را که از مایع آب بر دست ما وارد می آید احساس می کنیم.» معلم گفت: خیلی خوبه ، آفرین معلم گفت:« کی تابحال در عمق آب استخر شنا کرده است؟ و چه احساسی در عمق آب استخر به شما دست می دهد؟ » بعضی از بچه ها دستشان بالا بردند معلم از یکی خواست توضیح دهد . دانش آموز پاسخ داد:« از طرف آب فشاری بر بدن بخصوص گوشها وارد می شود. معلم ادامه داد و گفت:«درست است. بچه ها دردی که یک شناگر در عمق زیاد در گوشهای خود احساس می کند به علت نیروی فشار آب بر پرده های گوش او است. » معلم از یکی بچه ها خواست کمک کند و تعدادی برگه که در روی آ ن تصویر دماسنج معمولی و نوع دیگری از دماسنج که در اعماق دریا ها مورد استفاده قرار می گیرد ، بود به گروه ها بدهد. و از بچه ها خواست با دقت این دو نوع دماسنج را مقایسه کنند و بگویند چرا دماسنجی که برای اندازه گیری دما در اعماق دریا مثل دماسنج معمولی که ما در آزمایشگاه استفاده می کنیم نیست؟ یکی از بچه ها گفت: «دماسنجی که برای اندازه گیری دما در اعماق زیاد دریا به کار می رود خیلی محکمتر از دماسنج معمولی است. » و یکی دیگر از بچه ها در ادامه گفته های دوستش گفت:« اگر مثل دماسنج معمولی نازک بود که فشار آب آن را خرد می کرد. » معلم گفت: آفرین بعد یکی از دانش آموزان گفت:« آیا بخاطر فشار آب ، پوشش و بدنه زیر دریاییها باید خیلی محکمتر از پوشش و بدنه کشتیها باشد؟» معلم گفت:« بله ،هم دماسنجهایی که برای اندازه گیری دما در اعماق زیاد دریا ها و هم پوشش و بدنه زیر دریا یی ها باید محکم ساخته شود تا فشار زیاد آب در اعماق باعث خرد و شکسته شدن آنها نشود.» بعد یکی از بچه ها گفت:« پس به همین دلیل است که غواصان از لباسهای مخصوص محکمی استفاده می کنند تا فشار آب در اعماق دریا به بافتهای بدنشان آسیب نرسانند.» معلم گفت:« بچه ها هر چه غواصان در عمق بیشتری شنا کنند ، فشار بیشتری را احساس خواهند کرد و باید لباسی بپوشند که این فشار زیاد آز طرف آب به بدنشان آسیبی وارد نکند. » معلم تصویری از دو ظرف لاستیکی که در یکی جیوه ریخته شده بود و تصویر دیگر قبل از ریختن جیوه در ظرف بود را به بچه ها نشان داد. و گفت: «ببینید این عکس قبل از ریختن جیوه در ظرف است و حالا به عکس دوم نگاه کنید همان ظرف است دیواره ها و ته ظرف لاستیکی نهاده در قفس بعد از ریختن جیوه ، که بر اثر فشار به بیرون شکم داده اند. پس اگر مایعی به اجسام در تماس با آن نیروهای فشار وارد می کند به معنای متراکم شدن آن مایع است. و هر چه مایع متراکمتر شود ،نیرو های فشار ایجاد شده از سوی مایع بزرگتر است. » سپس معلم برای روشن شدن مسئله یک ظرف شیشه ای پر از آب را آماده کرد و از یک تکه چوب مکعب شکل که بوسیله یک فنر وصل شده بود به زیر آب فرو برد و بچه ها مشاهده کردند که معلم گفت:«ببینید چوب می خواهد به روی آب بیاید. ولی نیروی کشسا نی این فنر مانع می شود. چرا؟ »یکی از بچه ها گفت:« زیرا آب بر چوب نیرو وارد می کند. » معلم گفت:« درسته، نیروی آب بر تمام رویه های چوب وارد می شود.» بچه ها به نظر شما به کدام رویه چوب بیشتر نیرو وارد می شود؟ بعضی گفتند به رویه بالایی و بعضی گفتند به رویه پائینی چوب و بعضی هم سکوت کرده بودند. در این موقع معلم گفت:«بچه ها نیروی آب که بر رویه پایینی چوب به طرف بالا وارد می شود بیشتر از نیرویی است که بر رویه بالایی چوب به طرف پائین وارد می گردد. این نیرو که از طرف همه مایعات (آب) بر روی سطحهای اجسامی که درون آنها قرار دارند وارد می شود در علم فیزیک به آن «نیروی ئیدرو ستاتیک » می گویند. شناگر این نیرو را روی پرده گوش خود وقتی که به عمق آب فرو می رود حس می کند. آب ماده است و مثل همه مواد دارای وزن است و به دلیل وزنش فشاری را اعمال می کند. آب در هر نقطه ای از آن که شما در نظر بگیرید ، فشار هایی را در جهات پائینی ،بالایی و جانبی اعمال می کند. و در آن نقطه که شما در آب در نظر گرفته اید فشار آب در تمام جهات به یک اندازه است. » معلم به کمک یکی از بچه ها وسایل آزمایش بعدی را آماده کرد. این بار معلم برای اینکه به بچه ها ثابت کند آب ایجاد فشار می کند و فشار آب در همه جهات یکسان است . یک قوطی حلبی بلند را فراهم کرد و یک سوراغ روی بدنه قوطی در نزدیکی به ته آن با میخ یک سوراخ ایجاد کرد و و سوراخ را باانگشت مسدودکرد و از یکی بچه ها خواست قوطی را از آب پر کند. و بعد انگشتان را رها کرد و گفت: «بچه ها چه اتفاقی افتاد؟» دانش آموز گفت: «جریانی از آب تا فاصله ای از سوراخ بیرون زد.» معلم گفت: «خوب این آزمایش چه چیزی را نشان می دهد؟ »دانش آموز دیگر گفت:« نشان می دهد که آب ایجاد فشار می کند. » باز معلم یک آزمایش دیگری را ترتیب داد اینبار همان قوطی را که یک سوراخ داشت دور تا دور در نزدیکی به ته قوطی چند سوراخ با فاصله یکسان ایجاد کرد و از یکی بچه ها خواست با استفاده از دستشویی آزمایشگاه ، جریان آب را با سرعت درون قوطی برقرار کند بطوری که در مدت فرار آب از سوراخها ، قوطی همچنان پر آب بماند. . و هر گروه خواست این آزمایش را تکرار کنند. و بعد از آنها خواست بگویند در این آزمایش چه مشاهده کردند؟ و از آن چه نتیجه ای گرفته اند؟ یکی از بچه ها ی یکی از گروه ها گفت: « ما مشاهده کردیم که آب چگونه از تمام سوراخها درست با یک فا صله بیرون می زند.و گروه ما نتیجه گرفت که فشار آب در همه جهات یکسان است. » بار دیکر معلم یک قوطی بلند دیگر را انتخاب کرد و این بار سه سوراغ از بالا به پائین روی بدنه قوطی ( یکی از سوراخها بایدنزدیکی سر قوطی ، دیگری تقریبا در وسط و سوی در نزدیک ته آن باشد.) با استفاده از میخ و چکش ایجاد کرد. و خواست به نوبت هر گروه این آزمایش را انجام دهند. و با استفاده از شیر دستشویی ، آب در درون قوطی جریان دهند ، بطوری که در مدت فرار آب از سوراخها ، قوطی همانطور پر آب بماند. و همه گروهها آزمایش را انجام دادند. بعد معلم یک بار دیگر خودش آن را انجام دادو گفت: «خوب بچه ها دقت کنید آیا فشار آبی که از این سه سوراخ خارج می شود یکسان است؟ »یکی از بچه ها گفت:« از سوراخ سومی که نزدیک به ته قوطی است آب بیشتری دارد خارج می شود.» معلم گفت: «خوب چه نتیجه ای می گیرید؟» در این موقع یکی از میان بچه ها گفت:« هر چه به ته ظرف نزدیکتر باشد فشار آب در آنجا بیشتر است. » معلم در ادامه خاطر نشان شد که « هر چه عمق آب بیشتر باشد ، آب تا فاصله دورتری از سوراخ بیرون خواهد زد. پس در نقطه عمیقتر ی از آب ، بچه ها فشار بیشترخواهد بود یا کمتر ؟» بچه ها همگی گفتند:« بیشتر » و معلم خاطر نشان شد که:« اما فشار بیشتر این نقطه جدید دوباره در همه نقاط همسطح با این سوراخ یا نقطه یکسان خواهد بود. پس بیشترین فشار آب موجود در یک ظرف در ته آن ظرف خواهد بود. و هر چه ارتفاع ظرف بلندتر و یا بیشتر باشد ، عمق آب بیشتر می شود و فشار آب بیشتری را در ته ظرف موجب خواهد شد.» در همین موقع یکی از بچه ها گفت: «یعنی شما می گویید فشار آب در ته ظرف از فشار آب در کناره های ظرف بیشتر است.» معلم گفت: بله ، درست است. یکی از بچه ها از معلم پرسید: «انتقال این فشار چگونه است؟ » معلم گفت:« انتقال این فشار به دلیل این است که مولکولهای آب چنان به یکدیگر نزدیک هستند که فشار بدون هیچ تغییری از یک مولکول به مولکول دیگر منتقل می شود. » سپس معلم یک ظرف عجیبی که برای بچه هاشکل آن جالب بود و تقریبا شبیه به شکل ظرفی که در تصویر صفحه 82 کتابشان (علوم سوم راهنمایی) بود. و از آب پر کرد و از بچه ها خواست با دقت نگاه کنند: یکی از بچه ها گفت: ارتفاع آب در همه لوله های این ظرف بهم پیوسته به یک اندازه با لا آمد. معلم گفت:« آفرین ، این وسیله نشان می دهدکه مقدار فشار آب در هر کدام از این لوله ها به چه بستگی دارد؟» دانش آموزان همگی گفتند:« به ارتفاع آب بستگی دارد. »و در ادامه معلم گفت: پس به مقدار کلی آب در لوله و سطح قاعده آن بستگی ندارد و یکسان بودن ارتفاع آب در لوله نشان می دهد که فشار آب در همه لوله ها با هم مساوی است. به همین جهت اگر آب یا مایع دیگر را در ظرفهای مثل این ظرف و یا مثل ظرفی که در شکل آن در کتاب مشاهده می کنید بریزیم شکل ظرف هر چه باشد سطح آزاد مایع در تمام آنها یک سطح افقی خواهد بود. یکی از بچه ها گفت:« در چه نقاطی درون مایع فشار یکسان است؟» معلم گفت:« با توجه به همه این آزمایشها می توانیم به این نتیجه برسیم که در همه نقاطی که فاصله آنها از سطح آزاد مایع (آب) به یک اندازه است . و این نقاط سطحی را تشکیل می دهند که موازی با سطح آزاد مایع است. در ظرفهای به هم پیوسته سطح آزاد مایع ساکن همواره افقی است. و فشاری که بر قسمتی از سطح یک مایع محدود وارد می شود به طور یکسان در همه جهتها به تمام مایع منتقل می گردد. زیرا مولکولهای مایعات بر خلاف مولکولهای جامد آزادانه حرکت کرده و به آسانی بر روی یکدیگر می لغزند.» اگر شما در یک ظرف ته گرد با لوله های مطابق شکلی که من روی تخته کشیده ام آب داشته باشید و با یک پیستون ار قسمت استوانه ای شکل بالای ظرف اینجا که من دارم روی شکل نشان می دهم بر سطح آب فشار وارد شود،آب در همه لوله ها به یک اندازه بالا می رود. و نشان می دهد که فشار به طور یکسان به تمام نقاط مایع منتقل می گردد. بچه ها از خاصیت انتقال فشار در مایعات مانند آب ، روغن و... در صنعت استفاده می شود کتاب صفحه 82 نگاه کنید. در اتومبیل قسمت ترمز از خاصیت انتقال فشار مایعات استفاده می شود. وقتی که پدال ترمز را فشار می دهیم. این فشار توسط روغن ترمز به کفشک های ترمز منتقل می شود و آنها را به کاسه ی چرخ می چسباند و وقتی که فشار روی پدال برداشته میشود نیروی فنر کفشکها را به جای خود بر می گرداند. و پیستونها درون استوانه کوچک به عقب بر می گردند. و روغن را به درون استوانه بزرگ اصلی بر می گردانند. پس روغن ترمز باعث می شود فشار یکسان به هر چهار چرخ اتومبیل منتقل شود. در پایان درس نکته های مهم درس توسط معلم تکرار شد وگفت: بچه ها برای جلسه بعد نتایج آزمایشهای انجام شده و همچنین کاربرد های دیگر انتقال فشار مایعات در دستگاههای دیگری که در صنعت استفاده می شود از کتابهای علمی و یا مصاحبه با افراد متخص در این زمینه و یا از طریق اینترنت و مراجعه به سایتهای که در این در جلسات بعد راجب فشار گاز ها فعالیتهای را انجام خواهیم داد. زمینه اطلاعاتی را جمع آوری و با خود به کلاس بیاورید. و در تابلو جمع آوری اطلاعات علمی مدرسه نصب کنیددر جلسات بعد راجب فشار گاز ها فعالیتهای را انجام خواهیم داد

کاربردفشار

روش اموزشی برای درس «فشار

معلم ، دانش آموزان را به حیاط مدرسه برد. از یکی ،یکی آنها خواست با انگشت دستشان دهانه شیر باز لوله دستگاه آب رسانی را ببندند. دانش آموزان همگی این عمل را انجام دادند و بار دیگر معلم از آنها خواست با کف دست خود اینکار را انجام دهند. سپس معلم از بچه ها پرسید: « چه احساس کردید؟ و در این آزمایش چه یافتید؟» یکی از بچه ها گفت:« آب بر دست من فشاری را وارد می کرد.» معلم ادامه داد و گفت:« در کدام حالت فشار آب بر دست شما بیشتر وارد می شد؟ وقتی انگشتتان استفاده می کردید و یا وقتی کف دستتان » دانش آموز کمی مکث کرد و گفت: « وقتی از انگشت خودم استفاده کردم احساس فشار بیشتر بود. » معلم همه بچه ها را به سمت آزمایشگاه مدرسه هدایت کرد و همه وارد آزمایشگاه شدندو هر کسی سعی می کرد جای مناسبی برای ایستادن و یا نشستن روی صندلی پیدا کنند. و بسیار اشتیاق داشتند ببینند آزمایش و یا فعالیت بعدی چیست؟ معلم از قبل یک تشک کوچکی را در گوشه ء از آزمایشگاه پهن کرده بود و یکی از بچه ها را صدا کرد و از او خواست یکبار روی سطح تشک بخوابد و بار دیکر روی سطح تشک با یستد . دانش آموز هر چه معلمش گفت انجام داد. بعد معلم از او پرسید: « چه احساس می کنید ؟ و از این فعالیت به چه نتیجه ای می رسید؟ » دانش آموز جواب داد:« وقتی روی تشک می ایستیم پایم در تشک بیشتر فرو می رود تا وقتی که روی سطح تشک می خوابم. » معلم گفت: « آفرین به نکته خوبی اشاره کردید. و ادامه داد و گفت: « بچه ها هنگامی که نیروی وزن بدن شما بر روی سطح بزرگ پخش می شود فشار کمتری به آن سطح وارد می شود ولی در حالی که اگر نیروی وزن بدن بر سطح کوچک تر ی وارد شود مقدار فشار بر آن سطح بیش تر می شود. به همین دلیل است که وقتی روی تشک می ایستیم ، بیشتر در آن فرو می رویم. آیا تا به حال روی ماسه های شنی کنار ساحل دریای مانند دریای خلیج همیشه فارس خودمان راه رفته اید؟ همگی گفتند: بله ، و یکی گفت: پا های ما بیشتر در شن ها فشار وارد می کند. ولی اگر روی آن شنها دراز بکشیم فشار کمتری به آن سطح شنی وارد می شود. معلم گفت: بچه ها واژه فشار را در زندگی روز مره زیاد توسط همه ما استفاده می شود. لطفأ چند عبارت بگوید تا روی تخته بنویسیم. دانش آموزان یکی یکی عبارتهای را گفتند مانند: فشار باد لاستیکهای ماشین ، فشار کار ، فشار هوا ، فشار آب ، فشار امتحان ، فشار روانی و اجتماعی ، فشار بخار آب درون دیگهای بخار مانند دیگ زودپز در آشپز خانه، فشار سنج و.... معلم گفت: خیلی خوبه ، آفرین بچه ها در علم فیزیک فشار به معنایی خاص و با تعریفهای متفاوتی از مفهوم روزانه ای آن مطرح است. شما در این عبارتها به برخی از عبارتهای اشاره کردید که مد نظر علم فیزیک است. و توسط دانشمندان فیزیک در باره آنها آزمایشها و بررسی زیادی انجام شده است مثلا همین فشار بخار آب در درون دیگها ، بچه ها بخار آب درون این نوع دیگها دارای فشار است و با فشار سنج ، فشار را اندازه می گیرند و نشان می دهند. بعد معلم از بچه هاپرسید:« چه کسی در مناطق سردسیر و برفی روی برفها راه رفته است؟» تعدادی از بچه ها دستهایشان را بالا بردند. و بعد معلم عکس یک اسکیمو که کفش مخصوص به پا داشت به بچه ها نشان داد. و گفت:« چرا این اسکیمو از این نوع کفش ها استفاده می کند؟ » همه بچه ها برای پاسخ دادن عجله می کردند؟ معلم آنها را به آرامش و سکوت تشویق کردو گفت کمی فکر کنید و بعد پاسخ دهید؟ بعد همه بچه ها به فکر فرورفتند و مرتب به عکس نگاه می کردند. یکی از بچه ها گفت: «هر گاه روی برف راه برویم پای ما در برف فرو می رود.» معلم گفت: آفرین، درسته بچه ها « هر گاه ما روی زمینی که تازه برف جمع شده است راه برویم پای ما در برف فرو می رود. خوب حالا کی می تواند توضیح دهد که این کفش چه کمکی به این مرد اسکیمو می کند؟ و این کفش ، شما را به یاد کدام وسیله ورزشی می اندازد؟» یکی از بچه ها گفت: « مثل راکت تنیس است. و این نوع کفش ها به دو صفحه بزرگ می بندند. من فکر می کنم این کفشها به این مرد اسکیمو کمک می کند تا پا هایش در درون برف زیاد فرو نرود و بتواند آسانتر راه برود. » معلم گفت: «خیلی خوبه ، بچه ها هر گاه روی برفی تازه باریده است راه برویم پا های ما در برف فرو می رود ولی اگر کفش اسکی و یا مثل کفش این اسکیمو به پای خود ببندیم مانع از این می شود که پا های ما در برف فرو رود. درصورتی که همان نیرورا که وزن بدن ما است بر روی برف وارد می سازیم. » خوب علت چیست؟ همه به معلم و به یکدیگر نگاه می کردند. ناگهان از میان یکی از دانش آموزان کنجکاو گفت:« من فکر می کنم به بزرگی سطح این نوع کفشها در مقایسه با سطح کفشهای دیگر ارتباط داشته باشد. » معلم گفت: درست است ، بچه ها توجه کنید علت این است که در این حالت نیرو بر روی سطح بزرگتری پخش می شود. معلم تا اینجا توانسته بود بچه ها را به رابطه بین فشار و سطح نزدیک کند. معلم یک کارد تیزی به بچه ها نشان داد و گفت: «بچه ها وقتی که ما کارد تیزی را به کار می بریم آیا نیروی بزرگی برای بریدن لازم است؟ »پاسخها متفاوت بود . معلم گفت: «و قتی که کارد تیزی را به کار میبریم به نیروی بزرگی برای بریدن لازم نیست. زیرا لبه برنده کارد سطح آن ببینید کوچک است و با نیروی کم فشار زیادی به میوه وارد می کنیم. خوب چه تد بیری باید به کار برد تا با وجود بزرگی نیرو میزان فشار کم شود؟ » یکی از میان دانش آموزان گفت: «اگر می خواهیم فشار کمتر شود باید سطحی که قرار است بر آن نیرو وارد شود بزرگتر در نظر گرفت.» معلم پرسید تا اینجا چه چیزی را درباره فشار از همدیگر یاد گرفتیم؟ یکی از بچه ها گفت: « من یاد گرفتم که فشار با سطح جسم رابطه عکس دارد زیرا وقتی سطح بزرگ باشد مقدار فشار بر آن سطح کمتر می شود و برعکس وقتی سطح کوچتر باشد مقدار فشار زیادتر می شود. پس بین فشار و سطح رابطه عکس وجود دارد. »
معلم روی تخته تعریفی برای فشار نوشت: « اندازه نیرویی که به طور عمودی بر واحد سطح وارد می گردد. فشار نامیده می شود. و نوشت: اگر نیرو ثابت بماند ، هر چه مساحت سطحی که نیرو بر آن وارد می شود کوچک تر و کم تر باشد ، میزان فشار وارد بر آن سطح بیشتر است. » دانش آموزان نکته های مهم درس را در دفتر خود یاداشت می کردند. در این موقع معلم گفت: بچه ها بنا براین اگر اندازه نیروی وارد بر واحدسطح یعنی فشاربرابر است بانسبت نیرو به مساحت سطح ( A)به طور عمودی بر سطحی به F نیروی

نیرو (نیوتن(F)
___________ = فشار
مساحت سطح واحد متر مربع ( A )
واحد فشار نیوتن بر متر مربع همان پاسکال است P= F/A

بچه ها به این فرمول که روی تخته نوشته ام ،توجه کنید واحدفشار در دستگاه بین المللی واحد ها «نیوتن بر متر مربع » است که پاسکال نیز نامیده می شود. سپس معلم صورت یک مسئله را روی تخته نوشت:« اگر وزن بدن پسری 500 نیوتن و سطح کف پایش 250 سانتیمتر مربع باشد هر سانتیمتر مربع از کف پا های این پسر به طور متوسط چه اندازه از وزن بدن او را تحمل می کند و اگر یک جفت کفش اسکی که هر یک 150 سانتیمتر طول و 10 سانتیمتر عرض دارد به پا های خود ببندد در این حالت بر هر سانتیمتر مربع از کف این کفشها به طور متوسط چه نیرویی وارد می شود؟» بچه ها در دفتر شان صورت مسئله را نوشتند و معلم گفت : کمی روی این مسئله فکر کنید آیا می توانید حل کنید. به گروههای چهار نفره تشکیل دهید و با هم در باره این مسئله مشورت کنید. و آ نرا با استفاده از فرمول فشار حل کنید. بعد مدتی یکی از گروه ها راه حل مسئله خود را به معلم نشان داد و از آن گروه خواست یکی داوطلب شود و مسئله راروی تخته حل کند. دانش آموز با استفاده از فرمول فشار مسئله را حل کرد و توضیح داد

مساحت سطح را مطابق زیر حساب می کنیم و نیرو هم برابر 500 نیوتن است این 500 نیوتن را بر 500 سانتیمتر مربع مساحت سطح تقسیم می کنیم تا مقدار فشار که 1 نیوتن بر سانتیمتر مربع را بدست آوریم

A= 2× 10 × 150=3000cm2 در حالتی که کفش اسکی به پا دارد A=2×250cm2=500cm2

بعد مجدد فرمول فشار را می نویسیم و نیرو 500 نیوتن را بر 3000سانتیمتر مربع مساحت سطح تقسیم می کنیم و این بار فشار یک ششم ، نیوتن بر سانتیمتر مربع بدست می آید.در این موقع که زمانی کمی به پایان کلاس مانده بود معلم خواست کتاب علوم خود را باز کنند و آزمایش کنید و محاسبه کنید صفحه 78 و 79 کتاب (سوم راهنمایی) فصل 7 را در گروه های خود با کمک یکدیگر حل کنند. بعد از انجام این دو فعالیت معلم یک بار نکات مهم درس را تکرار کرد . و گفت:« بچه ها در جلسه بعد درباره فشار مایعات بحث خواهیم کرد و فعالیتهای مربوط به آن را انجام خواهیم داد. در ضمن تفسیر کنید و بحث کنید صفحه 80 را برای جلسه آینده پاسخ دهید

تصاویری از روش های جدا سازی مواد

روش صاف کردن

روش کرو ماتوگرافی با کاغذ

روش تقطیر ساده

روش جدا سازی دو مایع مخلوط نشدنی با قیف جدا کننده و دستگاه سانتریوفوژ

روش جدا سازی با آهن ربا (براساس تفاوت خاصیت آهنربایی

روش سرریز کردن












روش تقطیر جزء به جزء در پالایشگاه ها

استفاده از حمام آبی در عمل تبلور